سنت...
بسم الله الرحمن الرحيم
حمد و سپاس براي خداوندي که مهربان و آمرزنده است، بخشنده و قادر است، گردانده دلها و چشمها است، آگاه به آشکار و پنهان است، سپاس ميگويم او را هر صبح و شام، و گواهي ميدهم که نيست معبودي بحق بجز اله واحد که هيچ شريکي ندارد، گواهي که سبب نجات گويندهاش از آتش جهنم باشد، و گواهي ميدهم که محمد -صلى الله عليه وسلم- فرستاده و برگزيده اوست.
درود سلام خداوند بر او و خاندان و همسران و يارانش باد.
و بعد ...
مهمترين چيزي که بايد مسلمان در زندگي روزمره خودش به آن اهتمام بدهد همانا عملکردن به سنت رسول الله -صلى الله عليه وسلم- در تمام حرکت و سکن و گفتار و کردار ميباشد بطوري که تمام زندگي خودش از صبح تا شب بر طبق روش و سنت رسول الله -صلى الله عليه وسلم- برنامهريزي بکند.
ذوالنون مصري ميگويد: از نشانههاي محبت خداوند، پيروي از محبوب خداوند رسول الله -صلى الله عليه وسلم- ميباشد که در اخلاق و افعال و دستورات و سنت از وي متابعت و پيروي نمايد.
خداوند ميفرمايد:
﴿قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ﴾ (آل عمران: 31).
حسن بصري ميگويد: پيروي سنت رسول الله -صلى الله عليه وسلم- نشانه محبتشان به خداوند است.
و همانا مقام و منزلت مؤمن را بر اساس اتباع و پيرويش از رسول الله -صلى الله عليه وسلم- شناخته ميشود.
پس هر چند بيشتر سنت رسول الله را در زندگي خودش پياده کند درجه و مقامش نزد خداوند بالاتر و گراميتر است.
اينجانب به خاطر زنده نمودن سنت رسول الله در زندگي روزمره مسلمانان از (عبادت، خواب، خوردن و نوشيدن، برخورد با مردم، پاکيزگي و طهارت، ورود و خروج و نحوه لباس پوشيدن و غيره...) جمعآوري و تأليف نمودم.
اي عزيز بيانديش، اگر يکي از ماها مبلغي پول را گم نمايد چگونه ناراحت و غمگين ميشويم، و براي يافتن آن جستجو و کوشش مينمائيم، ولي چقدر سنت در زندگي ما افتاده، آيا براي جامه عمل پوشاندن به آن تلاش نمودهايم؟؟!!
بزرگترين مصيبتي که در زندگي با آن روبرو هستيم اينست که ما براي درهم و دينار بيشتر احترام قائل هستيم تا سنت رسول الله -صلى الله عليه وسلم-، اگر به مردم گفته شود هر که به سنت عمل نمايد به او مبلغي پول داده ميشود، در اين صورت ميبيني که مردم براي عمل به سنت و پيادهکردن آن در تمام امور زندگي خودشان کوشش ميکنند. زيرا که در ازاي عمل به هر سنت مبلغي مال دريافت مينمايند، مال به چه سود تو ميآيد هنگامي در قبرت گذاشته ميشوی، و بر روي تو خاک ريخته ميشود. خداوند ميفرمايد:
﴿بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا * وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ وَأَبْقَى﴾ (الأعلى: 16- 17).
هدف ما از سنت در اين قسمت: آن سنتي است که انجامدهنده آن پاداش ميگيرد و ترککننده آن مجازات نميشود، و شامل آن اموري است که در شبانهروز تکرار ميشود و هر کدام از ما ميتواند به آنها عمل نمايد.
فوايد عمل نمودن به سنت1) رسيدن به مقام محبت الهي و محبوب خداوند عزوجل گرديدن.
2) کم وکاست فرايض را جبران مينمايد.
3) از واقعشدن در بدعت حفاظت ميکند.
4) از بزرگداشت و تعظيم شعائر الله شمرده ميشود.
سنتهاي بيدارشدن از خواب
۱- زدودن آثار خواب از صورت، با کشيدن دست به صورت
امام نووي و ابن حجر به مستحببودن آن تصريح نمودهاند بدليل حديث: «رسول الله -صلى الله عليه وسلم- از خواب بيدار شدند آنگاه نشستند و با دستان خود آثار خواب را از چهره خودشان زدودند» (صحيح مسلم).
2- خواندن: «الحَمْدُ للهِ الَّذِي أَحْيَانا بَعْدَ مَا أمَاتَنَا وإلَيْهِ النُّشُورُ». (رواه مسلم).
3- مسواک: حضرت رسول الله -صلى الله عليه وسلم- هنگامي که در شب از خواب بيدار ميشدند دهان خود را با مسواک تميز مينمودند. (متفق عليه).
4- تميزکردن بيني: رسول الله -صلى الله عليه وسلم- فرمود: هنگامي که يکي از شما از خواب بديدار شد، بايد که 3 بار آب در بيني بکند، زيرا که شيطان در آن شب گذرانده است. (متفق عليه).
5- دستان را 3 بار شستن: رسول الله -صلى الله عليه وسلم- فرمود: هرگاه يکي از شما از خواب بيدار شد پس هرگز دست خود را در ظرف آب فرو نبرد تا اينکه آن را 3 بار بشويد. (متفق عليه).
سنتهاي ورود و خروج از تواليت (دستشوئي)
۱- وارد شدن با پاي چپ و بيرون شدن با پاي راست.
2- دعاي داخل شدن: «اللهُمَّ إِنّي أعُوذُ بِكَ مِنَ الخُبُثِ والخبائِثِ». (متفق عليه).
3- دعاي بيرون شدن: «غُفْرانَكَ».
هر انساني در شبانهروز چندين بار به دستشوئي ميرود. در هنگام رفتن و بيرون شدن اگر ما به اين سنت عمل کنيم، دو سنت در هنگام دخول و دو سنت در هنگام خروج انجام دادهايم.
الخُبُثِ والخبائِثِ: شياطين نر و ماده، از آنها پناه خواسته تا اينکه خداوند او را از شرشان محفوظ بدارد، زيرا که دستشوئي (حمام و تواليت) جاي سکونت آنهاست.
سنتهاي وضو
1- بسمالله گفتن.
2- شستن دو کف دست 3 مرتبه در آغاز وضو.
3- آب در دهان و بيني کردن قبل از شستن صورت.
4- با دست چپ بيني را پاک نمودن بدليل حديث: «آنگاه حضرت -صلى الله عليه وسلم- 3 بار دو کف دستش را شست، سپس دهان و بيني خود را پاک نمود، سپس چهرهاش را 3 بار شست ...».
5- دهان و بيني را خوب تمييز نمودن، و مبالغت نمودن در آن براي کسي که روزهدار نباشد. بدليل حديث: «در مضمضه (آب در دهان) و استنشاق (آب در بيني) مبالغه کن، بجز در صورتي که روزهدار باشي ...». (أخرجه الأربعة).
معناي مبالغت در مضمضه: يعني آب را به اطراف دهان چرخاندن.
و معناي مبالغه در استنشاق: يعني آب را در بيني بکند و بالا بکشد.
6- با يک کف دست مضمضه و استنشاق نمودن، بطوري که ميان آنها فاصلهاي نباشد.
بدليل حديث: «پس آب را برداشت و با يک کف دست مضمضه و استنشاق نمود». (متفق عليه).
۷- مسواک زدن: و وقت آن هنگام هر شستن دهان (مضمضه) ميباشد.
بدليل حديث: «اگر بر امتم سخت نميشد هرآئينه به آنها امر ميکردم که هنگام هر وضو مسواک بزنند». (رواه أحمد والنسائي).
8- خلال کردن ريش پرپشت (انبوه). رسول الله -صلى الله عليه وسلم- هنگام وضوع گرفتن ريش خودشان را خلال ميکردن. (أخرجه الترمذي).
9- مسح سر.
کيفيت مسح سر: از جلو سرش آغاز نمايد تا به آخر سرش برسد سپس به جلوي سرش برگردد.
اما مسح واجب همان مسحکردن تمام سر ميباشد به هرکيفيتي که مسح نمايد.
در حديث آمده: «رسول الله -صلى الله عليه وسلم- سر خود را با دستش مسح نمود، دستان خود را به جلو و عقب برد». (متفق عليه).
10- خلال کردن انگشتان دست و پا. بدليل حديث: «وضو را کامل بگير و ميان انگشتان خلال کن». (أخرجه الأربعة).
11- آغاز از سمت راست، يعني شروع نمودن از سمت راست براي شستن دست و پا، بدليل حديث: «پيامبر -صلى الله عليه وسلم- در کفش پوشيدن و ... پاکيزگي (وضو و غسل) آغاز از راست را ميپسنديدند». (متفق عليه).
12- بيش از يک بار شستن، يعني شستن صورت و دست و پا تا 3 مرتبه.
۱۳- گفتن شهادتين بعد از فارغ شدن از وضو. چنين بگويد: «أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيْكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدَاً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ».
نتيجه آن چنين است که: کسي که بگويد درهاي هشتگانه بهشت برايش باز ميگردد از هر دري که ميخواهد وارد شود. (رواه مسلم).
14- در منزل وضو گرفتن: رسول الله -صلى الله عليه وسلم- فرمود: «کسي که در منزل خود وضو بگيرد، سپس به سوي مسجد برود تا اينک فريضهاي از فرايض الهي انجام دهد، هر گامي که بر ميدارد يک گناه ريخته ميشود، هر قدمي که ميگذارد يک منزلتي و درجهاي بلند ميشود). (رواه مسلم).
15- دست کشيدن بر اعضاي وضو قبل و بعد از ريختن آب بر آن.
16- صرفهجويي در آب، «حضرت پيامبر -صلى الله عليه وسلم- با پري دو کف دست وضو ميگرفت». (متفق عليه).
17- شستن بيش از مقدار واجب در اعضاي چهارگانه (دو دست و دو پا) وضو، زيرا که ابوهريره -رضي الله عنه- وضو گرفت و دست خود را تا بازو شست، و پاهاي خود را تا ساق، سپس گفتند: اين چنين ديدم که حضرت رسول الله -صلى الله عليه وسلم- وضو گرفتند. (رواه مسلم).
18- بعد از وضوع دو رکعت نماز خواندن، رسول الله -صلى الله عليه وسلم- فرمود: «کسي که مانند وضوي من وضو بگيرد سپس دو رکعت نماز با حضور ذهن بخواند، گناهان گذشتهاش بخشيده ميگردد».
19- کامل کردن وضو: يعني ادا کردن حق هر عضوي از اعضاي وضو در هنگام شستن.
شخص مسلمان در شبانهروز چندين بار وضو ميگيرد، برخي پنج بار، و برخي بيشتر، مثلاً هنگام نماز ضحي و تهجد، و بدين روش با تکرار وضو ميتواند اين سنتها را تطبيق دهد تا اينکه ثواب بزرگي حاصل نمايد.
فايده و نتيجه انجام دادن اين سنتها هنگام وضو
شامل فرمايش پيامبر -صلى الله عليه وسلم- ميشود که فرمود: «کسي که وضو گرفت، گناهان وي از بدنش بيرون ميشود تا جايي که از زير ناخنهايش نيز بيرون ميگردد». (رواه مسلم).
و فرمود: «هر کدام از شما که وضو بگيرد، وضوي خوب و نيکو، سپس با قلب و ذهن حاضر دو رکعت نماز بخواند، بهشت برايش واجب گشته و گناهانش نيز بخشيده ميگردد». (رواه مسلم).
امام نووي ميگويد: بخاطر اينکه شخص مجاهدت نموده و وسواس شيطان را از خود دور نموده، و قلب خودش را خالي نموده، تا اين مرتبه و منزلت بدست آورده است.
سلام