احکام ظهار
بسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
به نام خداوند رحمتگر مهربان
قَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّتِي تُجَادِلُكَ فِي زَوْجِهَا وَتَشْتَكِي إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ يَسْمَعُ تَحَاوُرَكُمَا إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ ﴿1﴾
خدا گفتار [زنى] را كه در باره شوهرش با تو گفتگو و به خدا شكايت مىكرد شنيد و خدا گفتگوى شما را مىشنود زيرا خدا شنواى بيناست (1)
الَّذِينَ يُظَاهِرُونَ مِنكُم مِّن نِّسَائِهِم مَّا هُنَّ أُمَّهَاتِهِمْ إِنْ أُمَّهَاتُهُمْ إِلَّا اللَّائِي وَلَدْنَهُمْ وَإِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنكَرًا مِّنَ الْقَوْلِ وَزُورًا وَإِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ ﴿2﴾
از ميان شما كسانى كه زنانشان را ظهار مىكنند [و مىگويند پشت تو چون پشت مادر من است] آنان مادرانشان نيستند مادران آنها تنها كسانىاند كه ايشان را زادهاند و قطعا آنها سخنى زشت و باطل مىگويند و[لى] خدا مسلما درگذرنده آمرزنده است (2)
برای ادامه متن قرآن در باره ظهار می توانید به سوره مجادله مراجعه کنید.(حتما مراجعه کنید)
احکام ظهار
ظهار به معنی مشابهت کردن منکوحه خود را به محرمه خود.
ظهار از کلمه ((ظهر)) یعنی پشت گرفته شده است و در اصطلاح شرع آن است که شوهر به زن خود بگوید تو بر من چون پشت مادرم هستی .یعنی که همانگونه پشت مادرم برمن حرام است تو نیز برمن حرام هستی. ظهار در دوره جاهلیت به معنی طلاق بوده است اما دین مبین اسلام حکم آن را تغییر داده و آن را موجب تحریم زن بر مرد قرار داد مگر اینکه شوهر کفاره آنرا بپردازد و از این طریق باعث شده است مردم حتی الامکان از ظهار پرهیز کنند.
وقتی مرد به زوجه خود بگوید تو بر من مثل پشت مادر من هستی این را ظهار می نامند و این زن بر او حرام می شود.
براساس مذهب شافعی تا زمانی که کفاره پرداخت نکرده لذت بردن از ناف تا زانو حرام است اما بالاتر و پایین تر از آن هیچ اشکالی ندارد. اما براساس مذهب حنفی نمی تواند با او مقاربت کند ونه او را بوسه زند و نه او را مساس کند تا وقتی که کفاره بدهد ولی صحبت کردن با زن ظهارشده اشکالی ندارد.
کفاره ظهاره شصت روز پیاپی روزه گرفتن است و یا شصت مسکین را صبح و شام طعام دادن است یا بنده ای را آزاد کردن است و کفاره قبل از مجامعت انجام گیرد و توبه واستغفار نماید.اگر در وسط غذا خوردن مساکین مجامعت نمود اشکالی ندارد و اگر چند روزی را روزه گرفته و مجامعت نمود باید از سر روزه بگیرد.
اگرکسی به زوجه خود گفت تو بر من مثل پشت مادر من هستی و به این گفته نیت طلاق را داشت، طلاق معتبر گرفته نمی شود بلکه ظهار واقع می شود.
اگرکسی به زوجه خود گفت تو بر من مثل شکم یا ران یا فرج مادر من هستی به این گفته ها ظهار واقع می شود و همچنین اگر این تشابهات را به خواهر یا عمه یا مادر رضاعی خود داد ظهار واقع می شود.
اگرکسی به زوجه خود گفت تو بر من مثل مادر من هستی بایداز نیت او سوال شود.اگر گفت نظر کرامت و محبت را داشتم یعنی مثل که مادر من به من محبت و کرامت دارد تو هم داری اشکالی ندارد و طلاقی هم واقع نمی شود و اگر گفت اراده ظهار داشتم ظهار واقع می شود و اگر گفت اراده طلاق داشتم طلاق بائن واقع می شود.
اگرکسی به زوجه خود گفت تو بر من مثل خوک یا خود مرده هستی، اگر به این گفته نیت که طلاق را داشت طلاق واقع می شود و اگر نیت ظهار داشت یا هیچ نیتی نداشت چیزی واقع نمی شود.
اگرکسی بر اعیال خود گفت اگر تو را نگه دارم مادر خود را نگه داشته ام یا گفت اگر با تو جماع کنم گویا با مادر خود جماع کرده ام در این گفته ها چیزی واقع نمی شود.
اگر کسی بدون اینکه لفظ (مثل) را بگوید به زوجه خود گفت تو مادر من هستی یا خواهر منی هیچ واقع نمی شود، ولی این گفته بر زن موجب گناه است.
اگر کسی چند زن داشت و با همه ظهار کرد باید برای هر یک یک کفاره بدهد .
اگر شخصی کلمات ظهار را نسبت زن تکرار کرد مثلا چند مرتبه برای زوجه خود گفت تو برمن مثل پشت مادر من مثل پشت مادرمن هستی اگر مقصودش تاکید باشد یک کفاره لازم است و اگر مقصودش ظهار متعدد بود برای هرمرتبه گفتن یک کفاره لازم می گردد.
اگر کسی در ظهار مدت تعیین کرد مثلا برای زوجه خود گفت(مدت دو ماه تو بر من مثل پشت مادر من هستی ) در این مدت ظهار است اگر قبل از گذشتن دو ماه مجامعت نمود ظهار واقع می شود و باید کفاره ظهار بدهد و اگر بعد از دو ماه مجامعت نمود کفاره لازم نمی شود.
اگر در ظهار کلمه انشاء الله را متصلا گفت ظهار واقع نمی شود ،مثلا گفت تو بر من مثل پشت مادر من هستی انشاء الله .
شرایط ظهار کننده:
ظهار کننده باید عاقل بالغ باشد لذا ظهار کودک و دیوانه واقع نمی شود.
برگرفته از کتاب خلاصة المسائل و کتاب آداب همسری و همبستری نوشته منوچهر دستگیر
سلام